GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP QUYỀN NUÔI CON SAU KHI LY HÔN: NGUYÊN TẮC VÀ ĐIỀU KIỆN

Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền và nghĩa vụ đối với con. Trường hợp cha mẹ không thể thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, Tòa án sẽ xem xét, quyết định dựa trên quyền lợi về mọi mặt của con, nhằm bảo đảm điều kiện sống, học tập và sự phát triển ổn định của trẻ.

1. Các nguyên tắc giải quyết tranh chấp

Việc giải quyết tranh chấp quyền nuôi con khi ly hôn được dựa trên các nguyên tắc cơ bản sau:

Việc giải quyết tranh chấp quyền nuôi con sau ly hôn dựa trên các nguyên tắc sau:

Bảo đảm lợi ích tốt nhất của con: Theo khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, Tòa án quyết định người trực tiếp nuôi con căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con.

Ưu tiên sự thỏa thuận của cha mẹ: Cha mẹ được thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nhưng phải bảo đảm quyền lợi của con.

Xem xét điều kiện của cha mẹ và nguyện vọng của con: Nếu không thỏa thuận được, Tòa án xem xét điều kiện nuôi dưỡng của mỗi bên và nguyện vọng của con từ đủ 07 tuổi trở lên.

Nguyên tắc ưu tiên mẹ đối với con dưới 36 tháng tuổi: Khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định: "Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con". Nguyên tắc này nhằm bảo đảm trẻ dưới 36 tháng tuổi được chăm sóc phù hợp với nhu cầu phát triển ở giai đoạn đầu đời.

2. Điều kiện để được giao quyền nuôi con

Cha hoặc mẹ sau khi ly hôn muốn giành quyền nuôi con phải đáp ứng các điều kiện sau đây:

Điều kiện về vật chất: Tòa án xem xét thu nhập, công việc, chỗ ở và khả năng bảo đảm các nhu cầu thiết yếu của con như ăn uống, học tập, chăm sóc sức khỏe.

Điều kiện về tinh thần: Xem xét thời gian trực tiếp chăm sóc con, tình cảm gắn bó, khả năng giáo dục, môi trường sống và sự ổn định về tâm lý, tình cảm của trẻ.

Nguyện vọng của con: Đối với con từ đủ 07 tuổi trở lên, Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con khi quyết định người trực tiếp nuôi dưỡng theo khoản 2 Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014. Tuy nhiên, nguyện vọng của con không phải căn cứ duy nhất để quyết định quyền nuôi con.

Nhân cách, đạo đức của cha, mẹ: Tòa án xem xét lối sống, hành vi và khả năng tạo dựng môi trường an toàn, lành mạnh cho con; đặc biệt lưu ý các hành vi bạo lực gia đình, ngược đãi hoặc bỏ bê con nếu có.

Quá trình trực tiếp chăm sóc con: Xem xét ai là người thường xuyên chăm sóc, nuôi dưỡng, đưa đón con đi học, chăm lo sức khỏe và đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của con trước khi ly hôn. Đây là cơ sở để đánh giá sự gắn bó và tính ổn định trong cuộc sống của trẻ.

3. Chứng minh đối phương không đủ điều kiện nuôi con

Để giành quyền trực tiếp nuôi con, cha hoặc mẹ cần đưa ra những chứng cứ cụ thể chứng minh đối phương không bảo đảm điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng con, chẳng hạn:

Về tài chính: Đối phương không có thu nhập, không có công việc ổn định, không bảo đảm các nhu cầu sinh hoạt, học tập và chăm sóc sức khỏe của con.

Về tinh thần: Đối phương thường xuyên bỏ bê con, không quan tâm đến việc học tập, sức khỏe, tình cảm hoặc có hành vi khiến con bị tổn thương về tinh thần.

Về môi trường sống: Nơi ở không bảo đảm an toàn, sinh hoạt thiếu ổn định hoặc có những yếu tố ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và sự phát triển của con.

Về nhân cách, đạo đức: Đối phương có hành vi bạo lực gia đình, ngược đãi con, nghiện ma túy hoặc có những hành vi khác ảnh hưởng đến việc chăm sóc, giáo dục con.

Các chứng cứ có thể là hình ảnh, tin nhắn, video, tài liệu của cơ quan có thẩm quyền hoặc lời khai của người làm chứng. Tòa án sẽ căn cứ vào những chứng cứ này và điều kiện thực tế của cả hai bên để quyết định người trực tiếp nuôi con.

 Lưu ý: Trừ trường hợp con dưới 36 tháng tuổi phải do mẹ trực tiếp nuôi, và con từ đủ 07 tuổi trở lên có nguyện vọng chọn người trực tiếp nuôi